Etiketler

, , , , , , , , , , , ,

Kentin bugün bulunduğu yerde eski taş devrinde yaşam olduğuna dair bulgular var.  Bronz çağında da Tuna nehrinin her iki yakasında kabilelerin yaşadığı anlaşılıyor kazılardan. Kelt’er  Gellert tepelerinin yamaçlarında yerleşmişler ve buraya “Aquincum” adını vermişler.  MÖ 13. ve 9. yüzyıllar arasında İmparator Augustus komutasında nehrin her iki yakasına da yerleşen Romalılar, Pannonia şehrini kurmuşlar.  MS 5. Yüzyılda Hunlar bu bölgeyi kasıp kavurmuş ve Attila Romalıları bölgeden defetmiş. 6. ve 9. Yüzyıllar arasında Avarlar’ ın yaşadığı bölgeye 896 yılında Prens Arpad önderliğinde Magyar’ lar gelmiş. Önce Obuda’ da (eski Buda)  yerleşen Magyarlar, sonra daha korunaklı olan batıdaki tepelere yayılmışlar.

Buda Sarayı bahçesi

Buda Sarayı bahçesi

1000 yılında Macar Kralı  1.Stephen (Istvan), feodal yapıda bir devlet kurmuş ve Hristiyanlığı getirmiş. Bundan birkaç yıl sonra da Avrupa’ nın değişik yerlerinden gelen tüccarlar Tuna nehrinin ayırdığı Buda ve Peşte’ de yerleşip, ülkenin gelişimine katkıda bulunmuşlar.  Bu dönemde (13.-15.yy) Macar Krallığı’ nın etkili olduğu alan, Baltık denizinden Adriyatik kıyılarına kadar uzanıyormuş.

1241-42 yıllarındaki Moğol istilasından sonra   Kral 4. Bela tarafından Buda kalesi yapımı emredilmiş. 1347 de Kraliyet Buda’ya taşınmış. Böylece Buda Kraliyeti simgelerken, Peşte de ticaretin merkezi olmuş. 1395 te ilk Macar üniversitesi açılmış kentte. 1458 yılında Kral ilan edilen  Matthias Corvinus,  sarayı ve kaleyi genişletmiş, O’ nun yönetiminde Buda, Visegrad ile birlikte, İtalya’ nın etkisinde  Rönesans kültürünün merkezi olmuş.  İlk kitap Buda’ da 1473 yılında basılmış (The Cronicle of Buda).

Alt geçit ve Finiküler

Alt geçit ve Finiküler

1526 yılındaki Mohaç zaferinden sonra Buda’ yı alan ve 145 yıl (1541-1686) buraya hakim olan Osmanlılar zamanında kiliseler camiye çevrilip surlar güçlendirilmiş. 1686 da Lorraine’ li Charles  Buda’ yı tekrar ele geçirip Habsburg’ ların hakimiyetini sağlamış. Maria Teressa zamanında yapılan yenilikler Almanca konuşan yeni halkların gelip yerleşmesine sebep olmuş. Buda bir üniversite kenti  haline gelmiş 1777 de. Tuna’ nın sol kanadı entelektüellerin ve politikanın merkezi omuş. 1848 ve 49 da liberal azınlık bir sivil devrim yapmış burada.

1849 yılında meşhur “Zincirli Köprü” açılmış. 1867 yılında Kral Franz Joseph 1 ve Elisabeth (Sisi),  Matthias kilisesinde taç giymişler. Böylece Tuna’ nın “Avusturya-Macaristan Krallığı”  yaşamına başlamış.

St.Istvan Kilisesi ön cephesi

St.Istvan Kilisesi ön cephesi

1872 yılı Macaristan tarihinde önemlidir, çünkü bu zamana kadar üç ayrı yerleşim olarak yaşayagelen Buda, Obuda (eski Buda) ve Peşte birleşir ve Budapeşte Macaristan’ nın başkenti olur. Kent hızla gelişmeye başlar ve 1896 yılında Avrupa kıtasının ilk yeraltı demiryolu hizmete açılır. Birinci Dünya Savaşının eşiğine gelindiğinde pek çok endüstri şirketi faaldir şehirde.

Her iki büyük savaş döneminde Budapeşte büyük yaralar alır ve ekonomisi zora girer. 1945 sonbaharında Rusya’ nın kontrolüne giren şehir, 1956 güzünde halk ayaklanmasına (Macar Devrimi) sahne olur.  Buda kalesindeki bazı binaların duvarlarında kurşun ve top mermileri delikleri, bu devrimden günümüze kalan  izler. 1960 ve 70’ li yıllarda şehirde önemli restorasyonlar yapılır ve takip eden yıllarda “Gulaş Komunizmi” diye bilinen bir turizm akımı, kenti pek çok yabancının ziyaret etmesini ve böylece ekonominin yeniden canlanmasını sağlar.

Gece St. Istvan Kilisesi ve ay

Gece St. Istvan Kilisesi ve ay

Günümüzde çoğu restore edilmiş  tarihi yapılarıyla, yeni ve modern yüzüyle, termal banyolarıyla ve spa tesisleriyle pek çok yabancı turisti kendisine çekmeyi başaran bir Avrupa kenti Budapeşte.

Budapeşte Mutfağı:

Genel  adıyla Macar mutfağında bizim mutfağımızdan da küçük esintiler görmek mümkün. Lahana dolması (Töltött  Kaposzta) buna bir örnek.  Bir başkası da biber dolma (Töltött Paprika).  Paprikas Csirke ise sevilen bir başka yemek. Özel bir krema sosunda kırmızı biberle birlikte güveçte pişirilen tavuk eti.

Peşte`de yemek

Peşte`de yemek

Çorba denilince elbette olmazsa olmaz Gulaş (Gulyasleves) çorbası mutlaka denenmeli. Biftek parçaları ve sebzeler ile güveçte pişirilen eşsiz bir lezzet.  Halaszle ise, acılı ve baharatlı bir balık çorbası, içinde bol soğan ve paprika var. Paprika, sözlüklere bakıldığında çok değişik anlamlara gelen bir kelime. Aslında güneydoğu Anadolu’ da  yaz sonunda caddelerde ve sokaklarda bile kurutulan ve toz haline getirilip yemek katkısı olarak kullanılan bir çeşit kırmızı biber. Macarlar bunu çok kullanıyorlar. İspanyollar da öyle. Onlar, “Pimiento” diyorlar buna ve hem kurutulmuş, hem de konserve edilmiş haliyle bolca kullanıyorlar.

Tatlı seçenekleri de çok, ama çok tüketilen bir tanesi  Gesztenyepure adıyla biliniyor. Kestanenin şeker ve rom ile püre haline getirilip üzerine krema eklenmesiyle elde edilen bir lezzet.

Buda' da özel tatlı imali

Buda’ da özel tatlı imali

Çay yanında ve sabah kahvaltısında tüketilen tanıdık bir başka tat ise Pogacsa, yani bizim bildiğimiz Poğaça…Salamlı, peynirli ve patatesli çeşitleri var.

Görülecek yerler:

Buda Kalesi

Matthias Kilisesi

Kraliyet Sarayı

Zincirli Köprü

Bağımsızlık Köprüsü (Liberty Bridge)

Finiküler

St. Istvan Kilisesi

Tuna’ da tekne turu

Kraliyet yazlık evi

Parlamento Binası

Gellert Tepesi

Gül Baba Türbesi

Fishermens’ Bastion, Buda

Heroes’  Square

Franz Liszt Academy House

Termal tesisler (Gellert Baths, Rudas Baths, Kiraly Baths, Szechenyi Baths)

National Theatre

Reklamlar